Nothing to see here

Of toch?

Er zijn, zo blijkt, momenten waarop er niet direct iets te schrijven valt. Of toch waarop ik niet direct weet wat te schrijven, behalve zaken waarover ik niet direct schrijven wil. Of toch niet op deze publiek-private plaats, al zou ik hier wel fictie kunnen opsmijten, maar zelfs dat doe ik niet. Of toch niet zonder er voldoende tijd in te steken, wat meer tijd is dan ik momenteel heb om erin te steken. Of toch?

Maar weet wel, vanaf nu ziet Google Analytics alles hier. Dat is vast een angstaanjagende gedachte, voor een stiekem pleziertje als dit. Daarom krijgt u er een foto van een baby gorilla bij, die me doet denken aan een heel oud, maar heel vrolijk vrouwtje. 

Bron. Foto: Dr. Jennifer D Agostino/AP

Leuk, dat. Alleen jammer dat dit het hoogtepunt van uw week zal geweest zijn. Of toch?

Publiek domein

“Onnozel en absurd!”

De detective spuwt de woorden samen met enkele kruimels van zijn croissant uit terwijl hij duchtig met de krant gesticuleert. Een ongeïnteresseerde Watson uit zijn desinteresse in onverstaanbaar gemompel, veilig verscholen achter zijn eigen krant.

“Bijna net zo onnozel”, gaat Holmes verder, terwijl hij gezwind begint te ijsberen, “als een film met maar twee acteurs met screentime, waarvan de hoofdrol dan nog naar een vrouw gaat, aanhalen als type voorbeeld van het blanke bastion dat Hollywood, toegegeven, weldegelijk is.”

“Hmmm,” herhaalt Watson, “verschrikkelijk wat er allemaal in de wereld gebeurt.”

“Zo moeilijk is het toch niet om de situatie te verbeteren? Een beetje denken en een beetje druk, meer is er niet nodig.”

“Waar heb je het eigenlijk over, Sherlock? Gaza, Oekraïne, Irak, Syrië?”

“Wat? Nee, vliegtuigreizen. Bespottelijk goedkope vliegtuigreizen. Zowat de meest vervuilende manier van reizen, hoog in de lucht, waardoor de vervuiling het meeste schade kan aanrichten, en ook nog eens gekoppeld aan de domste, minst effectieve veiligheidsmaatregelen!”

Met een zucht vouwt Watson zijn krant op. “Je kan het de mensen toch niet kwalijk nemen dat ze voor de snelste en goedkoopste manier van reizen kiezen?”

“Ik kan mensen verdomme veel kwalijk nemen!” tiert Holmes en hij gooit de krant naar het hoofd van zijn irriterend kalme assistent, “Maar hoe kunnen we toestaan dat reizen per vliegtuig maar een fractie kost van dezelfde reis per trein? Waarom laten we onze publieke ruimte zo gedachteloos bezoedelen uit gemakzucht? Hoe is het mogelijk dat de enige actie hiertegen de vorm aanneemt van hypocriete en amper functionele CO2-compensatie?”

“De onzichtbare hand van de markt?” vraagt Watson onschuldig, terwijl hij ook de andere krant opvouwt.

“Bah, een denkbeeldig hand tussen subsidies en belastingen. Ondoordacht beleid en kortetermijndenken, dat is het probleem, van overheden en individuen, dàt is het probleem!”

“In onkundige handen ben je toch een ettertje, Sherlock. Ik snap waarom men je zo lang uit het publiek domein heeft willen houden.”

Too soon

Respectloos, vind ik het, om Lingo met enig dedain een “Nederlands tv-spelletje” te noemen. Een monument, was het! Een begenadigder Lingo-fan zou nu vast goochelen met woorden met een specifiek aantal letters (4? 5? 6? Ik kan het me eerlijk gezegd niet meer herinneren), maar over een jaar of vijf volgt er vast een gritty reboot.

Iets respectlozer is het artikel over de dubbele achternaam, waar net niet honend wordt gezegd dat het aantal boorlingen met een dubbele achternaam 4% is. Opvallend is wel dat er nergens iets staat over de eveneens in dat wetsvoorstel opgenomen mogelijkheid om het kind enkel de naam van de moeder te geven. Dat is nu ook, sinds twee maanden, een mogelijkheid en in mijn ogen eigenlijk een belangrijkere mogelijkheid, maar blijkbaar het vermelden toch niet waard. Vanaf welk percentage zou dit wetsvoorstel dan wel ‘de moeite waard’ zijn? Want als het 5% is, moeten die twee groepen misschien eens opgeteld worden.

Tot slot en vast het minst interessant: vreemde grafiekjes. Ik ben het op zich niet oneens met het gegeven dat hoger inschrijvingsgeld voor het hoger onderwijs moet kunnen, indien dit gekoppeld is aan een beter en breder systeem van beurzen en, eventueel, misschien, renteloos en in bepaalde gevallen kwijt te schelden, studieleningen. Zo kunnen de mensen die naar de universiteit gaan op basis van financiële, eerder dan intellectuele gronden, meer betalen, wat altijd goed is. Zie ook: de leden van het immer charmante KVHV.

Maar, voor we hier al te zeer afdwalen in het bashen van Calimero-elites, kijk eens naar de grafiekjes in het artikel van De Standaard. Drie vreemde dingen vallen daaraan op. Ten eerste doet Noorwegen plots niet meer mee in de rechtergrafiek. Maar ok, Noormannen en -vrouwen, altijd een vreemd volkje geweest, misschien hadden ze geen zin meer.
Ten tweede, in de linkergrafiek staan op de verticale y-as de gemiddelde inschrijvingsgelden in absolute cijfers uitgedrukt en vergeleken. Dat is een vreemd gegeven, aangezien de gemiddelde inkomens van al die landen vast niet gelijk zijn. Alle andere variabelen zijn ook procenten, wat vergelijken ietwat wetensch… makkelijker maakt.
En opnieuw tot slot, beide grafieken hebben dezelfde variabele op de horizontale x-as, waardoor je zou denken dat de landen enkel naar boven of naar beneden zouden kunnen verschuiven tussen de twee grafieken. Om één of andere obscure reden echter (voodoo-economics?), verschuiven Zweden, Finland en Denemarken opvallend van plaats; zo met het blote oog, tot zeven procentpunten, wat meer is dan het aantal baby's in België geboren na mei 2014 met een dubbele achternaam, zonder (misschien) daarbij ook die baby's te tellen die enkel de achternaam van de moeder hebben.

Maar het verdwijnen van Lingo vind ik toch straf.

Four legs good, two legs better

Een goed meningsverschil kan ik wel smaken, en ik geef grif toe dat mijn favoriete meningsverschillen diegene zijn waarin ik mijn gelijk onomstotelijk kan bewijzen en onder de neus van de ander kan duwen. Ja, ik vind mezelf een heel heertje, daar heb ik zelfs geen hoge hoed voor nodig.

Jammer genoeg zijn onomstotelijke waarheden meestal niet het onderwerp van meningsverschillen. Zo veel van dat soort waarheden zijn er immers niet, en de realiteit is dusdanig complex dat een eenzijdig binair standpunt, juist-of-fout, meestal weinig zoden aan de dijk zet. Om die reden, en omdat ik niet het gevoel had iets noemenswaardig te kunnen toevoegen aan de brand die momenteel in het Midden-Oosten woedt (idealiter: water), beperkte mijn mening over het huidige grondoffensief van Israël zich tot dusver tot “doden zijn slecht en dode kinderen zijn slechter”. Toegegeven, dat is mijn mening over elk gewapend conflict.

Maar kijk, dan verschijnt er heel dichtbij onzin van zo’n magnitude dat ik toch, heel even en heel specifiek, mijn vingers een dansje over mijn toetsenbord laat doen. Er is een aan veel mensen toegeschreven citaat dat zegt “schrijf nooit toe aan kwade wil wat evengoed verklaard kan worden door incompetentie.” Dus, ja, het feit dat ik twee keer ‘toeschrijven’ in één zin gebruik, ligt waarschijnlijk aan mijn onkunde. Ik heb dan ook geen hoge hoed.

Hans Knoop, dus, die drie argumenten aanhaalt die ik niet zomaar kan laten passeren.

Ten eerste: “Israël zou in staat zijn in één enkel bombardement meer burgers te doden dan tot dusverre in de hele duur van de oorlog het geval is, mocht het daarop uit zijn.”

Euh, proficiat? Je moet al een heel verdraaide logica hanteren om dit als argument te kunnen gebruiken. Niemand twijfelt eraan dat Israël heel Gaza zouden kunnen transformeren tot een hoopje al dan niet radioactief as.

Ten tweede: “De enige militair die openlijk kritiek uitte op het Israëlische leger, de gevolgde tactiek en de inzet van middelen is de Britse kolonel Richard Kemp, voormalig commandant van de Britse troepen in Afghanistan. Hij is van oordeel dat Israël harder zou moeten doorstoten en de oorlog met desnoods meer burgerslachtoffers in kortere tijd zou moeten beëindigen. Hij kwalificeert het Israëlische leger als het meest morele leger ter wereld.”

Voor een man met een hamer ziet elk probleem eruit als een spijker. Kemp is trouwens niet de enige militair die kritiek uitte. Er zijn de reservisten die weigeren in dienst te treden en er is het (toegegeven, pas vandaag verschenen) artikel van een voormalige officier van de Israëlische luchtmacht. Ik denk ook dat het begrip ‘moraliteit’ voor een militair een heel andere invulling heeft dan voor een heertje als ik.

En tot slot: “Uit het vijfentwintig keer hogere aantal slachtoffers in Gaza wordt veelal ook het ongerijmde bewijs geconstrueerd dat Israël in deze oorlog de schuldige partij zou zijn. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er op het Europese continent tien keer meer Duitsers gesneuveld dan Amerikanen. Zou dat derhalve impliceren dat Hitler de good guy was en Roosevelt de bad guy?”

De Tweede Wereldoorlog was, voor zover ik me er nog iets van herinner tussen alle klaprozen en loopgraven, geen oorlog tussen de VS en Duitsland, dus die vergelijking snijdt in het geheel geen hout, maar dat weet Knoop zelf vast ook. En hoewel de Geallieerden hun best hebben gedaan met, ik zeg maar wat, Dresden, Nagasaki en Hiroshima, zijn de Duitsers er in dat conflict toch glansrijk in geslaagd om de gouden medaille der onschuldige burgerslachtoffers te bemachtigen.

Ik kan niet zeggen dat Hamas geen schuld treft, raketaanvallen blijven raketaanvallen, maar op welke manier zorgt Israël zo voor een veiligere omgeving, al was het maar voor haar eigen burgers? Welk plan kan er zijn, in het verlengde van dit grondoffensief, om haar grenzen veilig te stellen, behalve de verwijdering of vernietiging van de Palestijnen op de Gazastrook?

Alleszins, doden slecht, dode kinderen slechter. Hoge hoed goed?

Eén goede bedoeling maakt de utopie niet

Jarenlang was ik een lezer van De Morgen. Niet enkel in die zin dat ik er dagelijks aan de keukentafel mee wakker werd, maar ook dat ik er een deel van mijn identiteit uit putte. Ik las De Morgen, wat ook betekende dat ik uitdrukkelijk niet De Standaard las, al was het maar omdat ik dacht dat een brandmerk als AVV-VVK niet zomaar verdween omdat het niet meer zichtbaar was. Ik las De Morgen omdat ik vond dat elke mens evenwaardig is en dat het hoogste streefdoel van een maatschappij moet zijn om voor elke mens het menselijke minimum te voorzien. Dat vind ik nog steeds, maar ik lees De Morgen niet meer.

Het is in een relatie vaak moeilijk om het moment te duiden waarop het allemaal is misgelopen. In dit geval is er echter een specifiek punt waarop ik (metaforisch en in gedachten) met slaande deuren vertrokken ben. Het waren niet de columns van een sportjournalist die beweerde dat Afrikanen zich geen zes weken op eenzelfde doel kunnen concentreren, want, hè, sportjournalisten (daar komen we later nog op terug). Het was wel de reactie van chef politiek Bart Eeckhout, enkele stappen later, die me in de beste soaptraditie deed inzien: “ik ken jou niet meer, De Morgen. Je bent niet langer de persoon waarmee ik etc. etc.”

Oh, het is vast allemaal geschreven met goede bedoelingen, maar mijn favoriete spreekwoord is al een tijdje “the road to hell is paved with good intentions”. Dat klinkt dramatisch, maar oh, wat een hartzeer ook. Voor ik me echter in mijn pyjama installeer op de zetel met een pot cookie dough roomijs en alle Bridget Jones films op repeat (zo verwerk je toch verdriet?), wil ik wel even proberen om mijn teleurstelling te duiden.

De kern van die teleurstelling is dat Eeckhout, zoals ik het lees in zijn reactie, de mechanismen van racisme niet volledig begrijpt. Dat klinkt vast denigrerender dan ik het bedoel, zeker vanuit mijn sneeuwwitte ivoren toren. Ik geloof dat Eeckhout oprecht is in zijn beweringen, maar dat maakt zijn apologie des te pijnlijker. Natuurlijk is hij niet verantwoordelijk voor mensen die racial slurs op andermans huizen kalken, of in het gezicht van niet-arische peuters rochelen. Het zijn echter symptomen van een algemeen klimaat waar men zich amper bewust van lijkt.

Eeckhout haalt als tegenvoorbeelden eerst Fikry El Azzouzi aan, die in een column Etienne Vermeersch “een fundamentalistische verlichtingspastoor” noemde, en vervolgens Jan Goossens, die zegt dat het banaliseren van racisme “typisch Vlaams” is. Maar dat zijn uitspraken van een heel andere orde. El Azzouzi verwijt Vermeersch, een individu, enkele heel concrete uitspraken. Los van of het al dan niet terecht is, Vermeersch is niet bepaald op zijn mond gevallen en kan zich goed genoeg verweren. En Goossens is inderdaad stereotyperend als hij ‘de Vlaming’ verwijt racisme te banaliseren, maar niet alleen is Goossens zelf een Vlaming, wat hem best veel recht van spreken geeft over Vlamingen, hij is daarenboven ook genuanceerder dan sportjournalist Hans Vandeweghe waar het allemaal mee begon. Iets “typisch Vlaams” is iets dat veel voorkomt in Vlaanderen, maar niet per se bij elke Vlaming. Wijn is ook typisch Frans, maar daarom gaan we er niet van uit dat elke Fransman wijn drinkt. “Deze ‘typsiche Vlaming’ voelt zich alvast niet aangesproken”, zegt Eeckhout dan ook. Vandeweghe stelde zich in zijn column echter geen “vragen […] bij het concentratievermogen van Afrikaanse voetballers”, wat Eeckhout beweert, maar zei botweg: “Afrikanen kunnen zich geen zes weken concentreren op één doel. Dat is een empirische en statistische vaststelling.” Hoe kan je je dan, in de naam van de lieve menselijkheid, niet aangesproken voelen als je je op een of andere manier identificeert als Afrikaan? Hoe moet dat voelen als je dit leest als, ik zeg maar wat, achtjarige Congolees?

Taal is belangrijk, laten we wel wezen. Het zou al iets anders zijn als er “Afrikaanse voetbalploegen” stond, maar dat stond er uitdrukkelijk niet. Zelfs in zijn reactie nuanceert Vandeweghe dit amper. Waarschijnlijk omdat hij “tegendraadser” is. En omdat hij zich niet realiseert dat het zinnetje, met de in elk opzicht onwetenschappelijke toevoeging dat het “een empirische en statistische vaststelling” is, ook meningen vormt, lang nadat alle matchen afgelopen zijn. Ik durf er enkele maandlonen om te verwedden dat het in cafédiscussies nog aangehaald zal worden als onomstotelijk, wetenschappelijk feit, dat Afrikanen zich niet echt lang kunnen concentreren, vergetende dat de bron van deze ongein een sportjournalist is die zichzelf een heel heertje vindt.

Maar, Folker, hoor ik mezelf een lezer nabootsen, straks mogen we niets meer over niemand zeggen, mogen we zelfs niet meer lachen met sportjournalisten. Maar niet alleen mag u altijd lachen met sportjournalisten – want een comfortabele sociologische meerderheid, zoals de blanke, mannelijke sportjournalist, kan wel wat spot gebruiken – wat het De Morgen in dit verhaal ontbreekt is een beetje empathie en een beetje nederigheid. Empathie om er even kort bij stil te staan hoe de mensen waarover je schrijft dit kunnen interpreteren, los van je eigen intenties. En nederigheid, om te mogelijkheid te vatten dat je intenties en je daden niet altijd overeen komen.

Dat is waar De Standaard een voetje voor heeft op De Morgen, in de figuur van ombudsman Tom Naegels. Niet dat zijn meningen onfeilbaar zijn, verre van, maar hij geeft aan dat de redactie nadenkt over wat ze doen, openstaan om hun al dan niet bedoelde impact te analyseren en waar nodig zichzelf bijsturen. Eeckhout, zo blijkt, is geen racist, en daarmee is de kous af. Maar zo eenvoudig is onze maatschappij al lang niet meer.

Tot slot: ik kan toch niet de enige zijn die BelgiumizeMe best fout vindt? Echte Belgen heten Fontaine, De Smet en Kerkstoel? Ik dacht net dat de Rode Duivels voor het eerst lieten zien dat ook Januzaj, Fellaini en Dembélé echte Belgen zijn? Zowel De Morgen als De Standaard gooiden het vlot op hun site. Ik ben benieuwd wie hier het eerst een kanttekening bij maakt.

Oh! Ah! Ow! The bubbles are burning my tongue!

Uiteraard wou ik snel checken of ik introvert ben. Het is waarschijnlijk een oneigenlijke tweedeling, dat intro- en extravertisme, aangezien de manier waarop je je gedraagt hopelijk afhankelijk is van de omgeving waarin je je bevindt. Ik zou mezelf, eerder dan zo’n vaag ‘introvert’, een respectvol misantroop noemen. Een mogelijk levensmotto is dan “ik moet je niet, maar daar hoef je niets van te merken”. Dat is net zo civiel.

Die terughoudendheid valt gelukkig weg als het over grote multinationals gaat. Rechtspersoonlijkheid alleen is niet voldoende om mijn beleefdheidsreflex te activeren. Zeker niet als het over Coca-Cola gaat, nagel aan mijn doodskist. Met 'Andere frisdranken bevatten nog meer suiker dan Cola’ krijgen ze een titel die, al was het maar door één iemand, geïnterpreteerd zal worden als zijnde ‘Cola is (niet on)gezond’. En de tweede helft van het artikel wordt volledig gewijd aan Coca-fucking-Cola Life, met een beetje stevia en nonsens als “De drank bevat minder calorieën dan de traditionele variant en zou dus dichter moeten aanleunen bij de ‘echte’ colasmaak.” Terug naar de oer-cola, zou je denken, al betekent dat volgens mij eerder evenveel suiker en vooral meer cocaïne.

“Folkeu-heur,” hoor ik je al jengelen, “dan moet je toch over die nablatende journalist klagen; Coca-Cola is een bedrijf en dat moet winst maken en reclame (inclusief uiteraard misleiding van het publiek, want wat is reclame anders) is daar een nu eenmaal een blah-blah-blah.” Sorry, je moet maar niet zo jengelen, dan stop ik met luisteren.

En ja, de journalist heeft zich niet heel journalistiek opgesteld, maar dat verwacht ik zeker niet meer bij artikels die in het roze (Life&Style) gedeelte van de DS-site staan. Maar weet je wat nog veel irritanter is? Elke keer als Coca-Cola een nieuwe reclame in de bioscoop brengt, word ik er, tegen wil en dank, door geraakt. Niet de Coca-Cola Light of Zero reclames, maar daar ben ik ook het doelwit niet van (al apprecieert het 16-jarig jongetje in mij de Zero reclames wel). Die voor de gewone, ‘traditionele’ Coca-Cola, echter, slagen er elke keer opnieuw in, tot een krop in de keel toe soms. Bastards!

Behalve die met de gesegregeerde ijsberen. Dat was vooral dom en een beetje cynisch, zeker als je het contrasteert met die andere Coca-Cola kerstreclames waarin een onooglijk lange rij vrachtwagens meehelpt met het doen smelten van het poolijs.

Kraantjeswater, dat past nu eens beter bij mij. Al geldt dat in feite voor iedereen.

When nothing goes right, go left

Dat zie je wel eens op een poster staan. Leuk, dat, maar de echte vraag is natuurlijk wat te doen als alles naar rechts gaat. Het antwoord, zo blijkt, is en masse mee te hobbelen in een vage richting die alles aanbiedt wat men er maar op projecteert: meer geld, meer jobs, meer auto’s, meer Vlaanderen. Niet dat ik die paar rechtse rakkers in mijn Facebook newsfeed hun vermeende overwinning per se misken, maar ik kan onmogelijk die toekomst visualiseren waar zo veel mensen voor gekozen denken te hebben.

Een toekomst zie ik zeker wel, maar niets waar een derde van de bevolking, laat staan meer, beter van wordt. Zelfs als iedereen minder belastingen zal moeten betalen (wordt dat niet elke verkiezing opnieuw beloofd?), we zullen ook veel minder terugkrijgen, wat een nettoverlies zal betekenen voor zowat iedereen. Niet onmiddellijk, misschien, zeker niet als je een job en je gezondheid hebt, maar geen symbool dat het afbouwen van enige en alle solidariteit zo sterk uitdraagt als twee vingers die zo ver mogelijk van elkaar af worden gehouden. “Zoek het zelf maar uit!” was, denk ik, de slogan die erbij hoorde.

Het is altijd makkelijker om aan de kant van de entropie te strijden, om structuren af te breken en gemeenschappen te ontmantelen. En minstens zo makkelijk is, zo bleek, het afschuiven van de verantwoordelijkheid, op de voorgangers, op moedwillig slechte verstaanders, of gewoon op de slachtoffers zelf. Op zich geen slechte tactiek, al hangt het er vanaf wat je wil bereiken. Misschien werkt de federale regering op dat vlak louterender dan de Vlaamse.

Maar, om toch maar op een vrolijkere noot te eindigen, na vijf jaar regeringsdeelname zal de grootste partij van Vlaanderen zeker pluimen verliezen, wat ze ook doen. Want ofwel laat je aan al die Vlaams Belang stemmers zien wat je nu echt denkt van die mensen die niet al generaties uit Vlaamse klei zijn opgetrokken en schrikken je andere kiezers van dat toch wel behoorlijk racistische standpunt, ofwel raak je de extreem-rechtse stem volgende keer kwijt. Dan gaan al die Vlaams Belang politici terug naar hun eigen lijst, en kan je met z’n tweeën een regering vormen. Of, nog beter, in kartel opkomen. Je zal amper de huidige lijst moeten aanpassen.

Verbaasje

Ik verbaas me geregeld. Dat is, naar mijn gevoel, een positieve eigenschap. Als er niets is dat je nog verbaast, dan is dat waarschijnlijk een teken dat je iets te goed geworden bent in het herleiden van die onbewijsbare objectieve realiteit tot je eigen, beperkte realiteit. Oh, we herleiden allemaal, natuurlijk. Dat is nodig om enige structuur aan te brengen in de onbevattelijke leegte. (Fun fact: het hoofdbestanddeel van alles is niets.)

Maar de verbazing van me die jullie nu ten deel valt, is er niet één op kwantumniveau. Algemene verzuchtingen over de realiteit, daar zullen we de komende vijf jaar nog wel genoeg tijd voor hebben. “Dat andere, parallelle universum,” zullen we ons afvragen, “waar men niet gestemd heeft voor een maatschappij die de economie als een doel, in plaats van als een middel ziet, zou het daar beter vertoeven zijn?” Of wie weet, misschien zullen zij zich dat afvragen over ons.

De verbazing hoeft er echter niet een te zijn op politiek niveau. God helpt diegenen die zichzelf helpen, en wie nu nog van plan is om op de NV-A te stemmen, die wordt waarschijnlijk nooit ziek of werkloos, rijdt enkel met de auto en denkt uitsluitend in het Nederlands. Good for them, I suppose; less so for everyone else.

Neem dan eerder mijn verbazing over de nieuwswaardigheid van dit *ahum* onderzoek: Twitter verraadt uw politieke voorkeur. Ik zou dit herformuleren tot “Wat u zegt, geeft aan wat u denkt”, maar er is een reden dat ik mij wijselijk uit de journalistiek heb gehouden.

Of verbaas je over mijn verbazing dat er pixels vuilgemaakt worden (zo werken computers toch?) aan de man die zijn nieuwe identiteitskaart ondertekende met zijn, euh, Twitternaam. Ik denk dat als je consequent een smiley met hartjes voor ogen als handtekening gebruikt, er zich ook geen wettelijk probleem stelt. Behalve misschien als iedereen een afbeelding van je handtekening in het bezit heeft en er tussen die iedereen één iemand zit met haram bedoelingen. Good luck, buddy.

Voel je ondertussen al de druk van de leemte die zich overal waar je kijkt tussen de atoomkernen en hun elektronen uitstrekt? Wees gerust, voor je het weet is dat het nieuwe normaal. Tot het zo ver is, echter, kan je misschien je gedachten verzetten met deze film, waar ik wel héél prominent in beeld wordt gebracht. Ja, ik geef het toe, het verbaasde me ook.

Luke, I... I got nothing

Het is een onbegonnen taak om alle ongein aan te kaarten die om onze aandacht strijd, maar sommige zaken zijn me dierbaarder dan andere. Dus als Gwendolyn Rutten per se Star Wars erbij wil sleuren in haar laatste blogpost, dan neem ik maar wat graag de tijd om even op een rijtje te zetten waarom ze dat beter niet gedaan had (inhoudelijk gezien; politiek gezien denk ik niet dat het veel uitmaakt wat de Open Vld nog doet).

Nu, ik ga me beperken tot de Star Wars gerelateerde onzin, omdat het me voor de hand lijkt te liggen dat een zelf-verblindend optimisme niet bepaald een goeie eigenschap is voor politici in tijden van toenemende armoede en een ecologie die steeds minder geneigd lijkt om leefbaar te zijn voor mensen; laat staan voor politici die ook nog eens pleiten voor de aanschaf van nieuwe gevechtsvliegen. Kleine tip: kernwapens (want daar dienen die straaljagers voor) zijn niet bepaald een teken van optimisme.

Maar dus: Star Wars!

1) “Dat epos [Star Wars] is één langgerekt verhaal over de keuze tussen het negatieve (the dark side) en het positieve (the force)."

Dat is fout begrepen op een aantal niveaus. Ten eerste zijn zowel the dark side als the light side twee zijden van eenzelfde concept, namelijk the Force. Wat is dat? Wel, volgens old Ben Kenobi: “the Force is what gives a Jedi his power. It's an energy field created by all living things. It surrounds us and penetrates us; it binds the galaxy together.” Als je er per se een metafoor van wil maken, kan je het nog het best gewoon macht noemen. Politieke macht, financiële macht, de macht, alleszins, om het universum te manipuleren, in de breedste zin van het woord.

Ten tweede is het onderscheid tussen de lichte en de donkere zijde er niet één van optimisme versus pessimisme, maar één van altruïsme versus egoïsme. De slechteriken zijn niet die mensen die de hele tijd zuchten en steunen dat het niet zal lukken, maar net machtshebbers die in de eerste plaats hun eigen macht in gedachten hebben, voor wie hun macht een teken is van hoeveel beter ze wel niet zijn dan ‘gewone mensen’. De goeien, daarentegen, blijven niet op hun lauweren rusten, blij rondkijkend naar hoe goed het leven wel niet is (voor hen?); nee, ze bevechten actief het onrecht dat ze zien, helpen mensen waar ze kunnen en, vooral, zijn zich altijd bewust het risico dat die macht met zich meebrengt.

2) “Die breuklijn zit in elk van ons. We zijn allemaal een beetje Luke Skywalker. We moeten allemaal een keuze maken tussen de zekerheid van angst of het onbekende van hoop. Tussen negativisme en optimisme.”

Iedereen heeft, in het Star Wars universum, de keuze tussen licht en donker. Wie the Force kan manipuleren, loopt echter een groter risico om gecorrumpeerd te worden. Het is om die reden dat we, in het (naar ik meen) niet-Star-Wars-universum, machtshebbers nauwlettender in de gaten houden, of dit toch zouden moeten doen. Rijk zijn en die rijkdom enkel inzetten om de rijkdom te beschermen, dat is the dark side. En omgekeerd, wel, in mijn Star Wars / Bible fanfic is Jezus de eerste Jedi.

Maar Folker, het was toch Yoda die zei: “Fear leads to anger, anger leads to hate, and hate leads to the dark side.” Dat klopt, jij grote nerd, maar die cyclus wordt niet gestopt door een kinderlijke “dan moet je maar gewoon niet bang zijn”, maar door dat wat je angstig maakt onder ogen te zien en, waar mogelijk, aan te pakken.

Terzijde: als een liberaal het woord “optimisme” in de mond neemt, denk ik altijd aan Gordon Gekko.

3) “Als u daarmee worstelt, denk dan naar Yoda.”

Beste burger, niet alleen weet u dat “denken naar” best een vreemde uitdrukking is, maar zijn we echt op het niveau gekomen dat we stemadvies van een handpop uit de jaren tachtig overwegen? Een pop, daarenboven, die aan de macht was op het moment dat het universum in de duisternis werd gestort en in plaats van enige verantwoordelijkheid op te nemen, zich vervolgens verstopte in een moeras?

Een pleidooi voor een utopisch-ish wereldbeeld waar we, als mensheid, samen naartoe kunnen werken, daar ben ik helemaal voor te vinden. Maar een domme interpretatie van Star Wars als serieuze (?) verkiezingspropaganda, daar word ik, oh dear, daar word ik een beetje angstig van.

Gelukkig kan ik op een brede kennis van science-fiction steunen:

“I must not fear.
Fear is the mind-killer.
Fear is the little-death that brings total obliteration.
I will face my fear.
I will permit it to pass over me and through me.
And when it has gone past I will turn the inner eye to see its path.
Where the fear has gone there will be nothing.
Only I will remain.”
Frank Herbert, Dune

I used to be an adventurer, like you

Er zijn soms momenten dat je om half twee ’s nachts mensen moet gaan redden. Zoals Batman, bedenk ik me dan, al wordt het me enkele uren later wel duidelijk waarom Bruce Wayne tot de middag in zijn bed blijft liggen.

De warenhuizen, echter, die staan blijkbaar heel vroeg op. Om maar te zeggen, ze laten zich niet vangen. Het afschaffen van de koperen muntjes van één en twee eurocent, door middel van afronding, zal hen immers anderhalf miljoen euro kosten. Dat zeggen ze alleszins zelf, niet volledig uit de lucht gegrepen, maar wel met een zeer sterke overschatting van de hoeveelheid moeite die de gemiddelde consument wil doen voor een korting van één of twee cent. We redeneren echter allemaal uit ons eigen perspectief, en dat zal wel het verschil zijn tussen de sheeple zoals ikzelf en die gepediëstaleerde ondernemer die elke rosse (munt) omdraait. Maar zelfs als ik elke week twee cent korting krijg op mijn aankopen, zit ik op jaarbasis amper aan een volledige euro korting. Al moet niet alles dan maar naar boven tot op de 5 cent worden afgerond, dat dan ook weer niet, hoor ik mijn perspectief al zeggen.

Nu goed, als er iemand in de portefeuille geraakt wordt, is er altijd wel hommeles te vinden. Zelfs als het om een potentiele portefeuille gaat. Zoals bijvoorbeeld het opiniestuk van de gedelegeerd bestuurder van Voka in De Standaard vandaag. Hoe iemand er vandaag nog in slaagt om zo eenzijdig de vrije markt te bewieroken, zeker in het kader van geprivatiseerde (geestelijke) gezondheidszorg, ontgaat me volledig. Geen “zo’n vaart zal het allemaal wel niet lopen”, of “het karikaturale beeld dat van ondernemers wordt opgehangen, alsof het allemaal onethische geldwolven zijn, stuit me tegen de borst”. Oh, nee, dat is te veel nuance, blijkbaar. Nu is alles slecht, duur en langzaam, maar met de privatisering zal alles goed, goedkoop en snel gaan. Er zit ergens een mop in, iets met een onzichtbare hand en schizofrenie, maar zulke diagnoses worden beter door gediplomeerde dokters gesteld.

Hoewel, als je het huidige systeem, “waarbij de beheerders van de (semi-)publieke instellingen niet alleen het belang van de zorgbehoevende vooropstellen, maar ook zoveel mogelijk overheidssubsidies voor hun zorginstelling proberen te verkrijgen”, wil vervangen door een systeem dat het geldaspect niet naast, maar boven het belang van de patiënt plaatst (daarom heet het de profit sector), moet je niet gaan pretenderen dat dit in het voordeel van de zorgbehoevenden is.

Ach, maar waarom zeg ik dit? We weten dit toch allemaal? Ik ga er alleszins vanuit, aangezien optimisten blijkbaar op elk vlak beter zijn dan pessimisten; correlatie en causatie, natuurlijk, maar laten we maar vrolijk aannemen dat alles goed komt. Want voor een depressie moet je duidelijk geen subsidies meer verwachten.